Statistieken

Unieke bezoekers

Vandaag: 19

Deze week 57 

Deze maand 875 

Archief - Engels 1 - Moby-Dick

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

Winnaars

Goud 1e prijs: Sybelle Andre (bijdrage 10)

Zilver 2e prijs: Ronnie Boley (bijdrage 7)

Brons 3e prijs: Marianne Vervloesem (bijdrage 3)

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Motivatie van de jury

De bijdrage van Sybelle Andre is de onbetwiste nr. 1. De vertaling bevat veel mooi gevonden formuleringen. Vooral het gebruik van 'november' als werkwoord viel in de smaak bij de jury.

We konden slechts 2 minpuntjes vinden in de vertaling.

Ten eerste de openingszin, 'Ismaël is de naam'. Met deze vertaling wordt gesuggereerd dat de verteller echt zo heet.

Ten tweede: 'pootjes haken' voor 'knocking people's hats off' vonden we toch té vrij vertaald.

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bespreking van enkele moeilijkheden van de tekst

 

 Call me Ishmael.

De verteller laat de lezer niet zijn echte naam weten. Hij gebruikt een pseudoniem. Iets verder uit de tekst blijkt ook waarom hij dit pseudoniem gekozen heeft. In het Oude Testament is Ismaël de oudste zoon van Abraham. Abraham verwekte Ismaël bij zijn slavin Hagar. Door toenemende spanningen tussen Hagar en Abrahams vrouw Sarah besluit Abraham om Hagar en Ismaël weg te zenden, de woestijn in. Zoals Ismaël en Hagar de open vlakten van de woestijn intrekken om conflicten te voorkomen, zo zoekt de Ismaël uit Moby-Dick de open vlakten van de wereldzeeën op met hetzelfde motief.

Wat de spelling van Ismaël betreft: In verreweg de meeste situaties zal een vertaler een naam niet vertalen. Omdat het hier echter om een bijbelse naam gaat is het beter om de traditionele Nederlandse spelling van die naam aan te houden. Dat zou ook het geval zijn geweest als het om een klassiek Griekse of Latijnse naam zou gaan. Ik heb meerdere bijbels geraadpleegd en daarin was de spelling steeds Ismaël.

Goede vertalingen zijn:

- Noem mij Ismaël.

- Noem mij maar Ismaël. 

- Je mag me Ismaël noemen.

 

pistol and ball

Ismaël zoekt de zee op als alternatief voor een pistool en kogel. Maar wat bedoelt hij daarmee? Dat is niet direct duidelijk.

Het kan gaan om duelleren. Dat zou aansluiten bij de passage over 'knocking people's hats off'. In beide gevallen zoekt hij ruzie met de mensen om hem heen. Het past ook in de tijdgeest van de 19e eeuw. Enkele jaren voor publicatie van Moby-Dick (1851) verloren twee literaire genieën hun leven in een duel. Alexander Poesjkin (1837) en Michaïl Lermontov (1841). Het is goed mogelijk dat Herman Melville daarvan op de hoogte was en dit stukje 19e eeuwse cultuur in zijn roman verwerkte. Maar er zijn meer mogelijkheden.

Het kan ook gaan om Russische roulette, een dodelijk spel voor mensen die, zoals de verteller, erg somber zijn. Het is echter onduidelijk of dit 'spel' in de 19e eeuw al erg bekend was. Dit is de minst waarschijnlijke uitleg.

De meest waarschijnlijke uitleg is zelfmoord. Ten eerste vanwege de verwijzing naar de zelfmoord van Cato en ten tweede vanwege het enkelvoud van 'ball'. Bij een duel vuren de tegenstanders soms meerdere kogels af voordat het duel eindelijk beslecht wordt. Als het om duelleren ging, dan zou er waarschijnlijk 'pistols and balls' hebben gestaan.

Hoe nu te vertalen? De eenvoudigste optie is om letterlijk te vertalen. Vooral als je als vertaler ook niet helemaal zeker bent over hoe je een tekst moet interpreteren is dit een veilige optie. Nadeel is wel dat ook de lezer zich zal afvragen wat er nu eigenlijk bedoeld wordt. Dat is op zich niet erg, want meerduidigheid hoort bij literaire teksten. Dat je als lezer je eigen interpretaties kunt vormen is één van de dingen die het lezen van literatuur zo prettig maakt. Maar het is ook niet verkeerd een iets vrijere vertaling te maken.

Goede vertalingen zijn:

- zo vermijd ik dat ik mezelf in het verderf stort. 

- Het is mijn ontsnapping aan pistool en patroon.

- Zie het anders als een pistool-en-kogel-surrogaat.  

- De zee vervangt pistool en kogel voor mij.  

- Zo voorkom ik dat ik mezelf iets aandoe.

- Dit is mijn vervanging voor pistool en kogel.

- De zee is dus mijn surrogaat voor pistol en kogel ('pistol' is uiteraard fout, maar de zin is goed)

- Het is mijn surrogaat voor de kogel. (Een mooi stukje woordeconomie. 'De kogel' is in het Nederlands een vaste uitdrukking voor een pistoolschot. Het woord 'pistool' kan inderdaad weggelaten worden).

- Dat is mijn alternatief voor pistool en kogel. 

 

 

Niet goed zijn de volgende oplossingen:

 - Dit is mijn vervanger voor rampspoed. (Rampspoed is iets dat je overkomt, niet iets dat je jezelf aandoet, of iets dat je zelf opzoekt)

- Het is mijn medicijn tegen rampspoed. (idem dito)

- Dit si een vervanging voor pistool en bal.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Herman Melville

Moby-Dick


Chapter 1 - Loomings

Call me Ishmael. Some years ago-never mind how long precisely-having little or no money in my purse, and nothing particular to interest me on shore, I thought I would sail about a little and see the watery part of the world. It is a way I have of driving off the spleen and regulating the circulation. Whenever I find myself growing grim about the mouth; whenever it is a damp, drizzly November in my soul; whenever I find myself involuntarily pausing before coffin warehouses, and bringing up the rear of every funeral I meet; and especially whenever my hypos get such an upper hand of me, that it requires a strong moral principle to prevent me from deliberately stepping into the street, and methodically knocking people's hats off - then, I account it high time to get to sea as soon as I can. This is my substitute for pistol and ball. With a philosophical flourish Cato throws himself upon his sword; I quietly take to the ship. There is nothing surprising in this. If they but knew it, almost all men in their degree, some time or other, cherish very nearly the same feelings towards the ocean with me.

 

(208 woorden) 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 1
Door: Bjorn Bakker
 

Herman Melville
Moby Dick

 

Hoofdstuk 1 - Nevelbeelden

Noem me maar Isjmaël. Een aantal jaren geleden - 't is niet belangrijk hoeveel precies - was ik bijna blut en kon het vasteland mij helemaal niet boeien. Ik dacht dat ik misschien wat rond zou kunnen varen om de wateren van de wereld te verkennen. Het is een manier van mij om zo de zwaarmoedigheid weg te drijven en de rondgang op orde te zetten. Wanneer ik bemerk dat ik nors word; wanneer mijn ziel zo klam en regenachtig wordt als november; wanneer ik ongewillig blijf staren naar doodskisten in warenhuizen en me de achterhoede van elke begrafenisstoet verbeeld; en vooral wanneer mijn zwartgalligheid me der mate overneemt, dan is een ijzersterk moreel principe nodig om mij ervan te weerhouden dat ik mijn frustraties ga uiten op de mensen in de straat- pas dan, meen ik dat het hoog tijd is om zo snel mogelijk de zee op te gaan. Dit is mijn vervanger voor rampspoed. Cato gooit zichzelf met een filosofische zwier in zijn zwaard; ik ga zachtjes aan boord van een schip. Er is niets verrassends aan. Men zou het eens moeten weten, maar bijna elke man koestert op zijn manier wel eens diep nagenoeg dezelfde gevoelens voor de zee als ik.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 2
Door: Koos van 't Hul
 

Herman Melville
Moby Dick

 

Hoofdstuk 1 – Zwaar weer

Noem me maar Ismaël. Een aan tal jaar geleden – 't maakt niet uit hoe lang precies – was ik uitgekeken op het vasteland en financieel gezien bijna blut. Ik bedacht me om eens wat rond te gaan varen om de zeeën te verkennen.

Het is mijn manier om mijn woede kwijt te raken en mijn hart weer wat te luchten. Als ik merk dat ik zuur word en mij voel als op een druilerige November dag; als ik onvrijwillig stil blijf staan voor winkels met doodskisten en me de stoet van iedere begrafenis die ik tegenkom herinner; en vooral wanneer ik merk dat ik mezelf moet bedwingen om niet de straat op te gaan en iedereen die ik tegenkom een klap te verkopen – dan is het de hoogste tijd om zo snel mogelijk de zee op te gaan. Het is mijn medicijn tegen rampspoed. Terwijl Cato zichzelf filosofisch op zijn zwaard werpt begeef ik me kalm naar mijn schip. Er is niets vreemds aan: bijna iedere man deelt mijn gevoelens voor de oceaan, mits hij zich ervan bewust is.

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 3

Door: Marianne Vervloesem

 

Herman Melville
Moby Dick

 

Hoofdstuk 1 - Nevelbeelden

Noem me maar Isjmaël. Enkele jaren geleden - het doet er niet toe hoeveel precies - had ik zo goed als geen geld op zak en was er niets bijzonders dat me interesseerde op het vasteland. Dus dacht ik dat ik wat zou rondvaren en zo de wateren van de wereld zou verkennen. Dit is wat ik doe om mijn zwaarmoedigheid te verdrijven en mijn kloppende hart te bedaren. Telkens wanneer ik merk dat ik humeurig word, wanneer mijn ziel zo klam en druilerig wordt als een dag in november, wanneer mijn gedachten onwillig afdwalen bij het zien van doodskisten in magazijnen en ik dan de achterhoede vorm van elke begrafenis, maar vooral wanneer mijn zwartgalligheid de overhand krijgt, heb ik nood aan een streng, moreel principe om te verhinderen dat ik met opzet op straat naar mensen toe zou gaan en mijn opgekropte ergernis niet de baas zou kunnen. Dan weet ik dat ik zo snel mogelijk op zee moet gaan, zo vermijd ik dat ik mezelf in het verderf stort. Cato gooit zichzelf met een filosofische zwier op zijn zwaard, ik daarentegen, vlucht stil naar een schip. Dit is niets verrassends. Men moest het eens weten, maar bijna elke man koestert min of meer en van tijd tot tijd dezelfde gevoelens voor de zee als ik.

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 4

Door: Yvonne Lenders

 

Herman Melville 

Moby-Dick

 

Hoofdstuk 1 – Het Opduiken

Noem me  Ismaël. Een paar jaar geleden, hoe lang precies doet er niet toe, met weinig tot geen geld in mijn beurs en niets om mij aan land te binden, besloot ik een beetje rond te gaan zeilen om het bewaterde deel van de wereld te ervaren. Het is mijn manier om het spinrag te verjagen en de bloedsomloop te prikkelen.

Als ik een grimmige trek om mijn mond ontwaar; als een klamme, druilerige november in mijn ziel neerdaalt; als ik merk dat ik stil blijf staan voor een uitstalraam met doodskisten en me aansluit bij elke begrafenisstoet die ik tegenkom; en helemaal als ik zó zwartgallig wordt dat slechts een zeer sterk moraal besef me ervan weerhoudt de straat op te lopen en mensen opzettelijk provocerend de hoed van het hoofd te stoten – dan acht ik het de hoogste tijd ijlings naar zee te gaan.

Het is mijn ontsnapping aan pistool en patroon. Met filosofisch aplomb stortte Cato zich in zijn zwaard; ik stap ontspannen aan boord van een schip. Daar is verder niets bijzonders aan. Als ze het door zouden hebben, zouden vrijwel alle mannen, op hun eigen wijze, op een gegeven moment, bijna dezelfde gevoelens jegens de oceaan koesteren als ik.

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 5

Door: David Cohen, Klas 4A, Vossius Gymnasium

 

Herman Melville 

Moby-Dick

 

Hoofdstuk 1 –

Hoe ik heet? Noem me maar Ishmael. Een paar jaar terug – wanneer precies doet er niet zo toe – was het zo dat ik praktisch geen rooie cent meer bezat en bovendien het vasteland wel weer zo'n beetje gezien had; daarom dacht ik er bij mezelf over om eens op een zeiltochtje te gaan en zo 's werelds waterrijk te gaan bekijken. Dat doe ik wel vaker, moet je weten, als ik me wil ontspannen en weer even tot mezelf wil komen. Want zodra ik zwaarmoedig word en mijn stemming nog bedrukter is dan een natte novembermaand, zodra ik merk dat ik onwillekeurig blijf staren naar de te koop aangeboden doodskisten in het warenhuis en daarbij een begrafenistafereel voor me zie, en al helemaal zodra ik merk dat mijn zware gemoed me zozeer te veel wordt dat ik moeite moet doen om niet op straat de hoeden van voorbijgangers van hun hoofd te slaan, realiseer ik me dat het hoog tijd is om weer de zee op te gaan en wel zo vlug als mogelijk.Zie het anders als een pistool-en-kogel-surrogaat. Terwijl Cato zichzelf à l'air d'un philosophe in zijn zwaard stort, sta ik rustig achter het roer. Geen verrassingen voor mij.Men beseft het niet, maar eigenlijk is het zo, dat bijna ieder ander op zijn manier dezelfde gevoelens voor de zee koestert als ik.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 6

Door: Simone Punselie

 

Herman Melville 

Moby-Dick

 

Hoofdstuk 1 – In nevelen gehuld  
Noem mij maar Ismaël. Een paar jaar geleden, het doet er niet toe hoeveel, had ik geen geld meer en omdat niets me nog aan wal hield, bedacht ik dat ik maar eens wat zou gaan zeilen om het waterige deel van de wereld te bekijken.
Het is mijn manier om zwaarmoedigheid te verdrijven en de circulatie te bevorderen. Als ik een verbeten trek om mijn mond krijg; als mijn ziel aanvoelt als een sombere, druilerige november;  als ik onwillekeurig stop voor pakhuizen met doodskisten en achter elke begrafenis aanloop die ik tegenkom; en vooral als mijn depressie zo de overhand krijgt, dat er heel wat voor nodig is om te voorkomen dat ik zo de straat op stap en systematisch mensen hun hoeden begin af te slaan, dan besef ik dat het de hoogste tijd is om naar zee te gaan..
De zee vervangt pistool en kogel voor mij.  Cato wierp zich filosofisch en poëtisch op zijn zwaard; ik ga varen. Daar is helemaal niets bijzonders aan. Ach, als ze toch eens wisten, de meeste mannen koesteren van tijd tot tijd soortgelijke gevoelens voor de oceaan als ik.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Vertaling 7

Door: Ronnie Boley

 

Herman Melville
Moby-Dick

 

Hoofstuk 1 – Nevelbeelden

Noem me maar Ismael. Enkele jaren geleden – hoeveel precies doet er niet toe – had ik weinig geld en niets wat me erg interesseerde op het vasteland. Daarom leek het me wel iets om wat rond te gaan varen en de nattere stukken van de wereld op te zoeken. Dat is voor mij een beproefde manier om van mijn zwaarmoedigheid af te komen en mijn bloedsomloop op orde te krijgen. Altijd als er een grimmige trek rond mijn mond verschijnt, als mijn ziel aanvoelt als een vochtige, druilerige novembermaand, wanneer ik onbewust stil blijf staan voor winkels met doodskisten en me aansluit bij elke begrafenisstoet die ik tegenkom en vooral wanneer mijn bloedsuikers dusdanig de overhand krijgen dat alleen een sterke morele kracht me ervan weerhoudt om op straat voorbijgangers moedwillig en systematisch de hoed van het hoofd te slaan – dan weet ik dat het hoog tijd is om zo snel mogelijk de zee op te gaan. Zo voorkom ik dat ik mezelf iets aandoe. Zoals Cato zich met  filosofische zwier op zijn zwaard stort, zo neem ik stilletjes mijn toevlucht tot het schip. Dat is niet zo opmerkelijk. Onbewust koesteren bijna alle mannen op hun manier, vroeg of laat, ongeveer dezelfde gevoelens voor de oceaan als ik.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 8

Door: Mirjam S.A. Broekhuis

 

Herman Melville

Moby-Dick

 

Hoofdstuk 1 - het Opdoemen

Noem mij Ishmael. Sommige jaren geleden - maakt niet uit hoe lang precies- weinig tot geen geld in mijn beurs en niets bijzonder aan land dat mijn interesse kon wekken, dacht ik over om een beetje te gaan zeilen en het natte deel van de wereld te verkennen. Het is een manier om van de zwaarmoedigheid te geraken de zaken te ordenen. Wanneer ik een verbeten trek om mijn mond ontwaar; wanneer in mijn ziel vochtig, miezerig novemberweer is; wanneer ik me onwillekeurig pauzerend vóór doodskistwarenhuizen betrap en de achterhoede vorm van elke begrafenisstoet die ik tegenkom; In het bijzonder wanneer mijn somberheid de overhand krijgt, een sterk moreel principe vereist om me te verhinderd doelbewust de straat op te gaan, en stelselmatig de hoeden van mensen van het hoofd sla - dan is het hoog tijd om zo snel mogelijk overzee te gaan. Dit is mijn vervanging voor pistool en kogel. Terwijl Cato met een filosofische zwier zich op zijn zwaard werpt; neem ik stilaan het schip. Er is niets verrassends in dit feit. Als zij eens wisten dat bijna alle mannen op hun manier, van tijd tot tijd ongeveer hetzelfde gevoel jegens de oceaan koesteren als mij.

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 9

Door: Tural Koc

 

Herman Melville

Moby-Dick 
 

Hoofdstuk 1 - Handvaten van Roeiriemen
Je mag me Ishmael noemen. Aantal jaren geleden - maakt niet uit hoe lang precies - met weinig of helemaal geen geld op zak en niets dat mij in het bijzonder interesseerde op het land, dacht ik om eens te gaan varen en het waterige gedeelte van de wereld te gaan zien. Het is een manier die ik heb om de spanning weg te nemen en uit te waaien. Telkens als ik ontdek dat mijn mondhoeken grimassen vertonen om maar niet te huilen, telkens wanneer mijn ziel zo vochtig en nevelig wordt als een dag in November; telkens als ik mijzelf onbewust voor warenhuizen van begraafkisten zie stoppen en me aansluit bij elke begrafenisstoet die ik tegenkom; en helemaal als ik voel dat telkens weer mijn sterke drang de overhand krijgt maar er een vastberaden moreel principe nodig is om mij ervan te weerhouden met opzet de straat op te gaan en de hoeden van mensen af te slaan is het voor mij hoogste tijd om zo snel als mogelijk naar de zee te gaan. De zee is dus mijn surrogaat voor pistol en kogel. Met een filosofische schwung werpt Cato zich op zijn zwaard; Ik neem rustig mijn toevlucht tot de schip. Er is helemaal niets verrassends in deze. Als ze het maar wisten, bijna elke man koestert met mij samen, in een bepaalde mate, op de een of andere manier, bijna dezelfde gevoelens jegens de oceaan.

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 10

Door: Sybelle Andre

 

Herman Melville

Moby-Dick

Hoofdstuk 1 - Donderwolken

Ismaël is de naam. Een tijdje terug - hoe lang precies kan ik niet zeggen - zag ik de bodem van mijn beurs, en daar er niets was dat mij aan wal bond, besloot ik de zeilen te hijsen en een poosje onder te duiken in een wereld van water. Dat is mijn manier om de zwarte gal af te drijven en de bloedsomloop te herstellen. Want wanneer ik mijn mond steeds vaker voel verkrampen, wanneer het somber en nat novembert in mijn ziel, wanneer ik mezelf onweerstaanbaar aangetrokken voel tot uitstalramen met doodskisten en me bij elke begrafenisstoet voeg die mijn pad kruist, maar vooral wanneer mijn zwaarmoedigheid me zodanig overheerst dat het een bovenmenselijke zelfbeheersing vereist om niet met opzet de mensen op straat te gaan provoceren door op methodische wijze pootjes te haken, dan is het mijn inziens hoog tijd om zo snel mogelijk uit te varen. Het is mijn surrogaat voor de kogel. Zoals Cato zich met filosofische gratie op zijn zwaard stort, zo neem ik in stilte de wijk naar het schip. Op zich niet zo verwonderlijk. Ze beseffen het niet; maar haast alle mannen koesteren tot op zekere hoogte vroeg of laat min of meer dezelfde gevoelens voor de oceaan als ik.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 11

Door: Bart van Herk

 

Herman Melville

Moby Dick

 

Hoofdstuk 1 - Voorboden

Noem me Isjmaël. Een paar jaar geleden - hoe lang precies doet er niet toe - had ik weinig geld in mijn beurs, en was er niets op de wal wat me bijzonder interesseerde, zodat ik bedacht dat ik wel eens wat wilde gaan zeilen en iets van het natte deel van de wereld zien.

Dat is wat ik doe om mijn ennui te verdrijven en de bloedsomloop te regelen. Steeds als ik voel dat ik een grimmige uitdrukking om de lippen krijg; steeds als het in mijn ziel vochtig wordt, en daar een novembermotregen gaat neerdalen; steeds als ik merk dat ik onwillekeurig stilsta voor de etalage van een doodskistenmaker, en achter iedere begrafenis aanloop die ik tegenkom; en vooral als mijn sombere buien zo de overhand gaan krijgen, dat alleen een strikte opvoeding me ervan weerhoudt om de straat op te gaan en opzettelijk systematisch mensen de hoed van het hoofd te slaan - dan vind ik dat het hoog tijd wordt om zo gauw mogelijk naar zee te gaan. Dat is mijn alternatief voor pistool en kogel. Met een filosofisch gebaar werpt Cato zich in zijn zwaard; ik ga onopvallend aan boord. Daar steekt niets raars in. Bijna alle mannen hebben wel te eniger tijd, in meer of mindere mate, soortgelijke gevoelens over de oceaan als ik, al weten ze het niet allemaal.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Vertaling 12

Door: Janet van Heesbeen 

 

Herman Melville

Moby-Dick

 

Hoofdstuk 1 - Nevelbeelden

Noem mij Ishmael. Enige jaren geleden, hoe lang precies is niet zo belangerijk, met weinig geld in mijn portomonee, en niets specifieks dat me intereseerd aan wal, dacht ik dat ik zou zeilen en delen van de wateren van de wereld zou gaan zien. Het is mijn manier van me te onderscheiden van de meerderheid. Wanneer ik een dreigende smaak in m'n mond krijg; wanneer het een vochtige druilerige november is in mijn ziel; wanneer ik mezelf onvrijwillig laat stoppen voor koffer warenhuizen, en breng ik iedere begrafenis naar boven; en vooral wanneer mijn hypoglycemieën de overhand op mij krijgen, dat het een sterk moraal principe nodig heeft om te voorkomen dat ik wetens de straat op stap en methodisch de hoofden van andere mensen af te slaan - dan, vind ik het hoog tijd om zo snel mogelijk naar de zee te gaan. Dit si een vervanging voor pistool en bal. Met een filosofische floreren Cato zichzelf op een zwaard gooit; ga ik snel naar het schip. Er is niks verassender dan dit. Als ze het maar wisten, bijna alle mannen in hun leeftijd, enige tijd of niet, koesteren ze de zee bijna met de zelfde gevoelens als ik.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

© 2018 Harm Schoonekamp | contact |